HỎI: Gần đây, tôi thấy trên báo chí và các phương tiện truyền thông hay đề cập tới hoạt động M&A diễn ra trên TTCK, xin cho tôi biết M&A là gì và được thực hiện theo các phương thức nào?

          ĐÁP: M&A (Mergers and Acquisitions – Sáp nhập và Mua lại) là một khái niệm tương đối mới ở Việt Nam hiện nay. Có thể hiểu đơn giản, M&A là thâu tóm và hợp nhất doanh nghiệp. Nó là quá trình một doanh nghiệp tìm cách nắm giữ quyền kiểm soát đối với một doanh nghiệp khác thông qua hoạt động thâu tóm toàn bộ hoặc một tỷ lệ số lượng cổ phần, tài sản chi phối, từ đó khống chế các quyết định sản xuất, kinh doanh.
           Trên thế giới, M&A xuất hiện từ rất sớm vào giai đoạn khi chủ nghĩa tư bản chuyển từ tự do cạnh tranh chuyển sang độc quyền. Từ giai đoạn ban đầu tới nay các cách thức thực hiện M&A rất đa dạng tùy thuộc vào mục tiêu, đặc điểm quản trị, cấu trúc sở hữu và ưu thế so sánh của các doanh nghiệp liên quan trong từng trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, về cơ bản có thể đưa ra 4 cách thức phổ biến sau đây trong M&A:
            2) Thương lượng tự nguyện: Là hình thức phổ biến trong các vụ sáp nhập mang tính tự nguyện. Khi hai doanh nghiệp nhận thấy các lợi ích tương đồng về văn hóa tổ chức, hoặc thị phần, sản phẩm… người điều hành sẽ xúc tiến để ban quản trị của hai doanh nghiệp ngồi lại và thương thảo cho một hợp đồng sáp nhập;
            3) Thu gom cổ phiếu trên thị trường chứng khoán: Là hình thức doanh nghiệp có ý định thâu tóm sẽ giải ngân để thu gom cổ phiếu của doanh nghiệp mục tiêu thông qua giao dịch trên thị trường chứng khoán, hoặc mua lại của các cổ đông chiến lược hiện hữu. Phương án này đòi hỏi thời gian và tính bảo mật bởi lẽ nếu để lộ ý đồ thôn tính, giá cổ phiếu của doanh nghiệp mục tiêu có thể tăng vọt trên thị trường. Nếu việc thâu tóm này được thực hiện trôi chảy, doanh nghiệp thâu tóm có thể đạt được mục đích cuối cùng của mình một cách êm thấm, không gây xáo động, đồng thời chỉ cần trả một mức giá rẻ hơn nhiều so với hình thức chào mua đã nêu ở trên;
            4) Mua lại tài sản doanh nghiệp: Là hình thức doanh nghiệp sáp nhập có thể đơn phương hoặc cùng doanh nghiệp mục tiêu định giá tài sản của doanh nghiệp đó (họ thường thuê một doanh nghiệp tư vấn chuyên định giá tài sản độc lập). Sau đó các bên sẽ tiến hành thương thảo để đưa ra mức giá phù hợp (có thể cao hoặc thấp hơn). Phương thức thanh toán có thể bằng tiền mặt và nợ. Điểm hạn chế của phương thức này là các tài sản vô hình như thương hiệu, thị phần, bạn hàng, nhân sự, văn hóa tổ chức rất khó được định giá và được các bên thống nhất. Do đó, phương thức này thường chỉ áp dụng để tiếp quản lại các doanh nghiệp nhỏ, mà thực chất là nhắm đến các cơ sở sản xuất, nhà xưởng máy móc, dây chuyền công nghệ, hệ thống cửa hàng, đại lý đang thuộc sở hữu của doanh nghiệp đó./